ЭШФ 1С-тен жіберілмейді: NCALayer, ЭЦҚ, HTTP 400 — себептері мен шешімдері

Көбінесе ЭШФ 1С-тен алты себептің бірімен жіберілмейді. NCALayer іске қосылмаған немесе ескірген. Базада басқа немесе мерзімі өткен ЭЦҚ кілті көрсетілген. Криптография баптаулары бұзылған — «Http-код 400» қатесі мен «Код ВК: 300» осыдан шығады. Бағдарламаның 1С:ЭСФ сервисіне қолжетімділігі жоқ: нұсқасы базалық, 1С:ИТС шарты жоқ немесе Интернет-қолдау қосылмаған. Конфигурация релизі ИС ЭСФ-тің жаңа форматынан қалып қойған. Не болмаса ИС ЭСФ-тің өзі уақытша жұмыс істемей тұр. Тексеруді осы ретпен жүргізген ыңғайлы: алдымен бухгалтер өзі тексере алатын нәрселер, содан кейін әкімші немесе бағдарламашы қажет болатындар. Төменде — белгілер бойынша кесте, әр себептің талдауы және диагностика реті.

ЭШФ 1С-тен ИС ЭСФ-ке қалай жетеді

Қазақстанға арналған типтік 1С конфигурацияларында «Электрондық шот-фактуралар» ақпараттық жүйесімен (ИС ЭСФ) тікелей алмасу «1С:ЭСФ для Казахстана» сервисі арқылы жүреді. Тізбек мынадай:

1. Бухгалтер құжатты 1С-те жасайды.
2. Құжатқа «1С-Рейтинг ЭДО» модулі бар NCALayer арқылы немесе Kalkan кітапханасы арқылы ЭЦҚ кілтімен қол қойылады.
3. Қол қою мен тікелей алмасу «1С:ЭСФ» сервисі арқылы жүреді: бағдарлама криптографиялық кітапхананы осы сервистен алады. Сервис Интернет-қолдау қосылып, 1С:ИТС шарты күшінде болғанда ғана қолжетімді.
4. Қол қойылған құжат ИС ЭСФ-ке кетеді, ал оның мәртебесі базаға қайтады.

Тізбектің бір буыны үзілсе, құжат кетпейді. Сондықтан бірінші ереже — қате мәтінін толық оқып, скриншотын сақтау. Ол әдетте ақаудың қай буында екенін көрсетеді. Мәтіндегі мәзір пункттері мен қате хабарламалары бағдарламалардың орысша интерфейсінде қалай көрінсе, солай берілген.

ЭШФ жіберудегі қате: белгілер кестесі

Не көресіз	Ықтимал себеп	Не істеу керек
1С немесе браузер NCALayer-ге қосыла алмайды («Ошибка при подключении к прослойке»)	NCALayer іске қосылмаған, ескірген немесе зақымдалған	NCALayer-ді іске қосыңыз. Көмектеспесе — жойып, компьютерді қайта жүктеп, ncl.pki.gov.kz сайтынан жаңа нұсқасын орнатыңыз
«Ошибка при работе внешней компоненты»	NCALayer-де «1С-Рейтинг ЭДО» модулі жоқ немесе криптография компоненті ақаулы	Модульді тексеріп, 1С-тің криптографиялық кітапхана баптауларында «Проверить работу» түймесін басыңыз
ИС ЭСФ-ке кіргенде CERTIFICATE_EXPIRED	Кілт қайта шығарылғаннан кейін базада ескі сертификат қалған	Жаңа кілт файлын ИС ЭСФ пайдаланушысының карточкасына жүктеңіз
Http-код 400 … Код ВК: 300	Криптографиялық кітапхана баптаулары немесе 1С қол қою сервисіне қолжетімділіктің болмауы	Төмендегі 3 және 4-қадамдар
«Не удалось подключиться к порталу интернет-поддержки по причине: Неверный логин и пароль»	Интернет-қолдау қосылмаған немесе онда 1С:ИТС порталының логині мен құпиясөзі қате көрсетілген	Интернет-қолдауды қайта қосып, ИТС шартын тексеріңіз
Invalid content was found starting with element 'transportTypeCode'	1С релизі ЭШФ-тің жаңа форматын білмейді (ИС ЭСФ-тің 10.07.2026 жаңартуы) немесе «Способ расчета» өрісі толтырылмаған	1С жаңартуын орнатып, «Способ расчета» өрісін толтырыңыз
«Недостаточно прав для доступа к данным»	Қызметкердің ИС ЭСФ-те өкілеттігі жоқ немесе профиль түрі қате	Басшы ИС ЭСФ порталында өкілеттік береді
5xx кодты жауаптар, күту уақыты бітеді, ИС ЭСФ порталы да ашылмайды	ИС ЭСФ-тегі техникалық жұмыстар немесе ақау	МКК хабарламаларын тексеріп, соларға сай әрекет етіңіз

1-қадам. NCALayer іске қосылмаған, ескірген немесе қажетті модулі жоқ

NCALayer — ҚР Ұлттық куәландырушы орталығының (ҰКО) бағдарламасы. Веб-порталдар мен 1С ЭЦҚ кілттерімен осы бағдарлама арқылы жұмыс істейді. ҰКО оны ЭЦҚ қолданылатын сайтпен немесе порталмен әр жұмыс алдында іске қосу керектігін тікелей көрсетеді. Нені тексеру керек:

• NCALayer іске қосылған ба. Оның белгішесі Windows хабарландыру аймағында тұруы тиіс. Белгіше болмаса, бағдарламаны іске қосып, жіберуді қайталаңыз.
• Нұсқасы өзекті ме. ҚР ҰКО NCALayer-дің тек жаңа нұсқаларымен жұмыс істеуге, ал ЭЦҚ-мен қиындық туындаса, алдымен бағдарламаны жаңартуға кеңес береді. Оны тек ресми ncl.pki.gov.kz сайтынан жүктеңіз.
• «1С-Рейтинг ЭДО» модулі бар ма. 1С-тен құжаттарға қол қою осы модуль арқылы орындалады. NCALayer белгішесін тінтуірдің оң жақ түймесімен басып, «Управление модулями» бөлімін ашыңыз да, модуль орнатылғанына көз жеткізіңіз. Жоқ болса — орнатыңыз.

NCALayer жаңарғаннан кейін модуль жұмыс істемей қалды

2024 жылдың күзінде ҰКО форумында мынадай жағдай талданды. NCALayer орнатушысына Java-ның жаңа нұсқасы кірді. Ол кейбір ескірген алгоритмдерді қолдауды тоқтатты. NCALayer-ге арналған ИС ЭСФ модуліне солардың бірімен қол қойылған еді — нәтижесінде жаңартудан кейін модуль орнатылмай қалды. NCALayer-ге қосылу қателеріне ҰКО форумының модераторы жалпы кеңес береді: ескі нұсқасын жойып, компьютерді қайта жүктеу, жаңасын орнату және ҰКО-ның түбірлік сертификаттары орнатылғанын тексеру.

ҰКО түбірлік сертификаттары

NCALayer жұмыс істеп тұрса да, кілт сенімді деп қабылданбаса, түбірлік сертификаттарды тексеріңіз. pki.gov.kz/cert/ бетінде Түбірлік куәландырушы орталықтың (RSA 2020 және GOST 2022) және ҰКО-ның (RSA 2022 және GOST 2022) сертификаттары жарияланған, бәрі 2045 жылға дейін жарамды. Оларды тек сол жерден алыңыз.

Операциялық жүйе мен 1С клиентіне қатысты шектеулер

PRO1C порталы мамандарының жауабы бойынша, ЭШФ-ке арналған 1С криптография кітапханасы тек Windows пен Linux үшін шығарылады — macOS жүйесінде бұл қол қою тәсілі жұмыс істемейді. Сонымен қатар сипатталған қолтаңба баптауы 1С-тің жұқа клиентіне арналған: бухгалтер браузер арқылы веб-клиентте жұмыс істесе, компонент қолжетімсіз болуы мүмкін.

2-қадам. ЭЦҚ кілті басқа немесе мерзімі өткен

Бұрын ҰКО екі кілт беретін: AUTH — ақпараттық жүйелерге кіру үшін, RSA немесе GOST — қол қою үшін. Жиі кездесетін қате — құжатқа AUTH кілтімен қол қою немесе жүйеге қол қою кілтімен кіру.

2022 жылғы 26 қарашадан бастап ҰКО ГОСТ Р 34.10-2015 алгоритміндегі кілттерді шығара бастады — алғашында тек жеке тұлғаларға жеке кабинет арқылы. Бұл қол қоюға да, аутентификацияға да арналған бір кілт. PRO1C деректері бойынша, 2025 жылдың сәуірінен бастап заңды және жеке тұлғаларға тек осындай кілт беріледі — атауы GOST512…p12 түріндегі файл. 1С үшін бұдан екі салдар шығады:

• 2023 жылғы 26 қарашадан бастап ГОСТ 2015 кілттері үшін ИС ЭСФ-ке кірудің бұрынғы әдісі қолжетімсіз. Жаңа аутентификация механизмін Қазақстанға арналған 1С:Бухгалтерия 8-дің 3.0 редакциясы 3.0.50.1 релизінен, 2.0 редакциясы 2.0.37.1 релизінен бастап қолдайды. Ескі релиз бен жаңа кілт бірге жұмыс істемейді.
• Криптография компонентінің 1.8 нұсқасы жаңа форматтағы кілттерді қолдамайды.

Кілт қайта шығарылды — ЭШФ кетпей қалды

«При входе в ИС ЭСФ возникла ошибка: Истек срок действия сертификата CERTIFICATE_EXPIRED» қатесі базада ескі сертификат қалғанын білдіреді. Қазақстанға арналған 1С:Бухгалтерия 8-дің 3.0 редакциясында «Администрирование» — «Общие настройки» — «Электронные счета-фактуры» бөлімін, одан кейін «Пользователи ИС ЭСФ» қойындысын ашыңыз. «Сертификат для входа в ИС ЭСФ» өрісінен оның қай күнге дейін жарамды екенін көресіз. Жаңа кілт файлы «Выбрать сертификат» түймесімен таңдалады, содан кейін баптау «Записать и закрыть» түймесімен сақталады. ЭШФ жіберетін әр пайдаланушы үшін осыны қайталаңыз.

Кілт мерзімін алдын ала қадағалаған дұрыс. ҰКО жеке кабинетінде кілтті онлайн қайта шығару тек қолданыстағы кілт болғанда ғана мүмкін. Оның мерзімі бітіп қалса, кілтті қайтадан рәсімдеуге тура келеді, ал ЭШФ осы уақыт бойы тұрып қалады.

Қызметкер қол қояды, бірақ құқығы жоқ

ЭШФ-ні басшы емес, бухгалтер өз кілтімен жіберсе, оның ИС ЭСФ-те шот-фактура жазуға өкілеттігі болуы тиіс. Өкілеттікті басшы ИС ЭСФ порталында береді: «Регистрационный учет» — «Управление персоналом» бөлімі. Өкілеттік болмаса, жүйе «Недостаточно прав для доступа к данным» деп жауап береді. 1С-те ИС ЭСФ пайдаланушысының карточкасын да тексеріңіз: қызметкер жіберсе, профиль түрі «Сотрудник» болуы керек.

Заңды тұлға ИС ЭСФ-те бірінші басшының сертификаттары бойынша тіркеледі. Сондықтан директор ауысқанда 1С-те кілттерді ауыстыру жеткіліксіз: алдымен жаңа басшыға ЭЦҚ кілттері шығарылып, ұйым ИС ЭСФ порталында қайта тіркеледі, тек содан кейін 1С-тегі сертификаттар ауыстырылады.

3-қадам. HTTP 400 қатесі және «Код ВК: 300»

HTTP стандарты (RFC 9110) бойынша 400 коды сервер сұрауды клиент тарапындағы қатеге байланысты өңдей алмайтынын немесе өңдемейтінін білдіреді. Мұнда клиент — сіздің 1С. Демек, себепті база нені және қалай жіберетінінен іздеу керек: қолтаңбадан, сессиядан немесе құжат форматынан.

Әдеттегі мәтін мынадай: Http-код 400. Ошибка доступа к сервисам подписи 1С. Обратитесь в техническую поддержку сервиса. Код ВК: 300. Ошибка при работе внешней компоненты. Бухгалтерлік порталдардың жарияланымдары бойынша, мұндай қателер 2024 жылы — ИС ЭСФ криптокітапханасы өзгеріп, бірыңғай ЭЦҚ кілтіне көшкеннен кейін жиілеп кетті. Ретімен нені тексеру керек:

1. NCALayer-дегі «1С-Рейтинг ЭДО» модулі — 1-қадамды қараңыз.
2. Криптография провайдері. «Администрирование» — «Общие настройки» бөлімінде «Криптографическая библиотека» баптаулары бар (Бухгалтерияда — электрондық шот-фактуралар баптауларындағы қойынды; нақты орны релизге байланысты). Онда NCALayer немесе Kalkan таңдалады. NCALayer таңдалса, Kalkan сыртқы криптографиясының опциясын өшіру керек. Kalkan NCALayer-ді техникалық тұрғыдан қолдану мүмкін болмағанда ғана керек: ол үшін ҰКО-ның әзірлеуші жинағы және кітапхананы жүйелік каталогтарға орнату қажет.
3. Қолтаңба жалаушалары. Сіздің релизіңізде олар болса, «Использовать открытие сессии с подписью» және «Использовать криптографию НУЦ РК для подписи документов» қосулы болуы тиіс. Бухгалтерияның жаңа релиздерінде сессия ашудың жаңа механизмі әрдайым қолданылады, сондықтан бөлек жалауша болмауы мүмкін.
4. «Проверить работу» түймесі. Ол 1С компонентті және кілтті көре ме, соны көрсетеді. Тексеру өтпесе, құжаттарды әрі қарай жіберудің мәні жоқ — алдымен осы буынды түзеу керек.
5. Криптографиялық операциялардың орындалу орны — 1С серверінде немесе пайдаланушылардың компьютерлерінде. Серверде қате қайталана берсе, бухгалтерлерге арналған жарияланымдарда Kalkan сыртқы криптографиясының жалаушасын уақытша алып тастап, операцияларды пайдаланушылардың компьютерлеріне ауыстыру ұсынылады. Клиент-серверлік базада мұндай баптауларды әкімшімен бірге өзгерткен дұрыс.

Бәрі бапталған, бірақ «Код ВК: 300» кетпесе, қате мәтінінің өзіне назар аударыңыз: ол сервистің техникалық қолдауына жүгінуді ұсынады. Яғни мәселе 1С:ЭСФ сервисіне қолжетімділікте болуы мүмкін — 4-қадамға өтіңіз.

4-қадам. 1С:ЭСФ сервисіне қолжетімділік жоқ: базалық нұсқа, ИТС, Интернет-қолдау

2023 жылдан бастап 1С пен ИС ЭСФ арасындағы тікелей алмасу «1С:ЭСФ для Казахстана» сервисі арқылы жүреді. Оған 1С:ИТС Казахстан шарты бар ПРОФ және КОРП нұсқаларының тіркелген пайдаланушылары, сондай-ақ 1cfresh.kz бұлтының пайдаланушылары қосыла алады. Сервисті іске қосқанда 1С мынадай шектеулер жариялады: ПРОФ деңгейіндегі ИТС шарты 10 ұйымға дейін, ТЕХНО деңгейіндегі шарт бір ұйымды қосуға мүмкіндік береді.

Осыдан ЭШФ «жіберілмейтін» үш жиі себеп шығады:

• Базалық нұсқа. Онда тікелей алмасу қарастырылмаған: құжаттар XML-ге түсіріліп, порталға жүктеледі. Бағдарлама мен нұсқаны таңдау ЖШС пен ЖК үшін 1С таңдау туралы мақалада талданған.
• ИТС шарты аяқталған. Онсыз бұрын бәрі жіберіліп тұрса да, сервис жұмысын тоқтатады. ИТС пен басқа шығындардың құны Қазақстандағы 1С бағасы туралы мақалада жиналған.
• Интернет-қолдау қосылмаған. Ол «Администрирование» — «Интернет-поддержка и сервисы» бөлімінде қосылады. ИТС шарты рәсімделген бағдарлама (және артық ұйымдарға сатып алынған болса, 1С:ЭСФ сервисінің қосымша пакеті) Интернет-қолдау қосылған ИТС порталының сол есептік жазбасында тіркелуі тиіс. Интернет-қолдау қосылмаса немесе онда логин мен құпиясөз қате көрсетілсе, жіберу кезінде «Не удалось подключиться к порталу интернет-поддержки по причине: Неверный логин и пароль» қатесі шығады.

5-қадам. Конфигурацияның ескірген релизі

ИС ЭСФ құжат форматын заңнамаға сай өзгертіп отырады, ал 1С оған жаңартулар шығарады. Соңғы мысал: 2026 жылғы 10 шілдеде ИС ЭСФ ЭШФ нысаны мен XML-форматын 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданылатын талаптарға сәйкестендірді. E бөліміндегі міндетті емес «Условия оплаты» (төлем шарттары) өрісінің орнына «Наличный» немесе «Безналичный» мәндері бар міндетті «Способ расчета» (есеп айырысу тәсілі) өрісі енгізілді.

1С жаңартылмаса немесе жаңа өріс толтырылмаса, ИС ЭСФ шот-фактураны Invalid content was found starting with element 'transportTypeCode'. One of '{paymentForm}' is expected қатесімен қабылдамайды. Ал ескі өріс толтырылып қалса, жүйе «Должно быть не заполнено» деп жауап берді. 1С 2026 жылғы 10 шілдеде патчтар шығарды: Қазақстанға арналған 1С:Бухгалтерия 8 үшін — 3.0.72.1 және 3.0.73.1 релиздеріне, 1С:ERP мен 1С:Кешенді автоматтандыру үшін — 2.4.5.20 және 2.4.5.21 релиздеріне, 1С:Сауданы басқару үшін — 3.4.5.21 нұсқасына.

Бұдан бұрынғы шекті релиздер де бар. 1С:ЭСФ сервисі Қазақстанға арналған 1С:Бухгалтерия 8-дің 3.0 редакциясына 3.0.49.1 релизінен, 1С:Сауданы басқаруға — 3.4.4.110 релизінен, 1С:ERP мен 1С:Кешенді автоматтандыруға 2.4.4.110 релизінен бастап енгізілген. Бұл релиздерден ескі базаларда тікелей алмасу мүлдем жоқ.

Қорытынды қарапайым: релизді, әсіресе салық реформалары жүрген жылдары, өзекті күйде ұстаңыз. Конфигурация пысықталған болса, оны бір түймемен жаңарту мүмкін емес: өзгерістерді салыстырып, біріктіру керек. Бұл — жеке жұмыс, бағдарламашының 1С жаңартуы.

6-қадам. Мәселе ИС ЭСФ жағында

Кейде 1С-тің еш кінәсі жоқ. ИС ЭСФ порталын (esf.gov.kz:8443) ашып, қолмен кіріп көріңіз. Портал ашылмаса немесе Мемлекеттік кірістер комитеті (МКК) техникалық жұмыстар жариялаған болса, олардың аяқталуын күтіңіз. 2026 жылы мұндай жұмыстар, мысалы, 5 және 20 ақпанда, 25 сәуірде және 10 шілдеде өтті. HTTP стандарты бойынша 5xx кодтары сервер тарапындағы қатені, ал 503 — уақытша шамадан тыс жүктемені немесе жоспарлы қызмет көрсетуді білдіреді.

Құжаттармен не істеу керектігін МКК жүйенің қолжетімсіздігі туралы хабарламаларда көрсетеді. Мысалы, 2026 жылғы 25 сәуірдегі жұмыстардан кейін қағаз жеткізгіште жазылған шот-фактураны ИС ЭСФ-ке 15 күнтізбелік күн ішінде, ал СНТ-ны 3 жұмыс күні ішінде хабарламада көрсетілген күндерден бастап енгізу керек болды, бұл ретте айыппұл қолданылмады. Мерзімдер әр жолы әртүрлі, сондықтан нақты хабарламамен салыстырыңыз.

Портал жұмыс істеп тұрса, ал тек сіздің 1С жібермесе, шұғыл құжатты порталда қолмен жазып, алмасуды қатар түзетуге болады. Кейін сол құжатты 1С-тен екінші рет жібермеңіз.

ИС ЭСФ-тің өзі бойынша 1414 бірыңғай байланыс орталығы тегін әрі тәулік бойы жұмыс істейді. Жазбаша түрде esfsd@kgd.minfin.gov.kz мекенжайына жүгінуге болады. Жауап хатының тақырыбын өзгертпеңіз: онда өтінішті есепке алуға арналған қызметтік деректер бар.

Диагностика реті: қарапайымнан күрделіге

1. Қатенің толық мәтінін және оның пайда болған уақытын сақтаңыз.
2. ИС ЭСФ порталын ашыңыз: ол жұмыс істей ме, техникалық жұмыстар туралы хабарландыру жоқ па.
3. NCALayer іске қосылғанын, жаңартылғанын және «1С-Рейтинг ЭДО» модулі орнатылғанын тексеріңіз.
4. ЭЦҚ кілтінің жарамдылық мерзімін және 1С-те дұрыс файл таңдалғанын тексеріңіз. Жаңа кілт — GOST512…p12.
5. 1С-тегі ИС ЭСФ пайдаланушысы карточкасындағы сертификатты және профиль түрін салыстырыңыз.
6. Қызметкер жіберсе — оның ИС ЭСФ порталындағы өкілеттіктерін тексеріңіз.
7. «Криптографическая библиотека» баптауларында «Проверить работу» түймесін басыңыз.
8. Бағдарлама нұсқасын (ПРОФ немесе КОРП), ИТС шартын және Интернет-қолдаудың қосылғанын тексеріңіз.
9. Конфигурация релизін ИС ЭСФ форматына шыққан соңғы түзетулермен салыстырыңыз.

ЭШФ барлық пайдаланушыда бір күнде кетпей қалса, 2, 8 және 9-тармақтардан бастаңыз. Тек бір бухгалтерде болса — 3–6-тармақтардан.

Маманды қашан шақыру керек

1–7-тармақтарды бухгалтер өзі өте алады. Маман мына жағдайларда қажет:

• база клиент-серверлік, криптография 1С серверінде орындалады және әкімші құқықтары керек;
• конфигурация пысықталған, релизді жаңарту өзгерістерді біріктіруді талап етеді;
• ұйымдар бірнешеу, алмасу әртүрлі базалардан немесе әртүрлі ИТС шарттарымен жүреді;
• барлық қадамнан кейін қате қайталанады немесе жаңа қатеге ауысады;
• деректерді жоғалтпай базалық нұсқадан ПРОФ нұсқасына көшу керек;
• ИС ЭСФ-тің әр жаңартуынан кейін ЭШФ жіберу бұзылып, жұмысқа кедергі келтіреді.

AC PRO 2018 жылдан бері Алматыда 1С-пен жұмыс істейді және бүкіл Қазақстан бойынша қашықтан қосылады. Біз 1С пен ИС ЭСФ алмасуын баптаймыз және ЭШФ, ЭАВР мен СНТ жіберу қателерін талдаймыз. СНТ мен виртуалды қойманы баптау СНТ және виртуалды қойма туралы нұсқаулықта егжей-тегжейлі сипатталған. Алмасу жаңартулардан кейін жиі үзіле берсе, базаны 1С сүйемелдеуіне берген ыңғайлы: релиздер мен алмасу баптаулары уақтылы жаңартылып отырады.

Қорытынды: қысқа тексеру парағы

• NCALayer іске қосылған, жаңартылған, «1С-Рейтинг ЭДО» модулі орнында.
• ЭЦҚ кілті жарамды, 1С-ке дәл сол кілт жүктелген, релиз ГОСТ 2015 кілттерін қолдайды.
• Қолтаңба жалаушалары қосулы, «Проверить работу» қатесіз өтеді.
• Нұсқа ПРОФ немесе КОРП, ИТС шарты күшінде, Интернет-қолдау қосылған.
• Конфигурация релизінде ИС ЭСФ форматына шыққан соңғы түзетулер бар.
• Себепті ұзақ іздемес бұрын ИС ЭСФ порталының өзі тексерілген.

Осы тексерулерден кейін де ЭШФ кетпесе, бізге қате мәтінін жіберіңіз — ақаудың қай буында екенін және түзетуге қанша уақыт кететінін айтамыз.